Christiaan Richter, © Deen van der Meer

Componist Christiaan Richter: "De Amsterdamse School vind ik zeker een muzikale bouwstijl"

Aanstaande donderdag 17 januari kunt u in het Concertgebouw genieten van een avond in het teken van ‘Amsterdam en Barcelona 1919’. In samenwerking met Museum Het Schip heeft het Koninklijk Concertgebouworkest een avond samengesteld met muziek uit Spanje en Nederland aan het begin van de twintigste eeuw. Een roerige periode, die een nieuwe tijd aankondigde. De architecten van de Amsterdamse School en Gaudí verbeeldden die nieuwe tijd in hun fantasievolle vormentaal. Deel van het programma is de wereldpremière van het stuk Wendingen, geschreven door de jonge componist Christiaan Richter. Hij liet zich voor dit stuk inspireren door de Amsterdamse School. Architectuur op muziek… hoe gaat dat in zijn werk? We vroegen het de componist zelf.

Wat gaan we zien en horen aanstaande donderdag in het Concertgebouw?

"We gaan een programma horen met muziek van Ravel, Soler, Benjamin, en de première van een nieuw stuk met de titel Wendingen, door mij geschreven voor het Koninklijk Concertgebouworkest. Bij de stukken van George Benjamin en dat van mij zien we beeldprojecties; voor die van Benjamin gemaakt door Oliver Harrison. Mijn stuk wordt gespeeld met een beeldprojectie speciaal hiervoor gemaakt door studio WildVreemd onder artistieke leiding van Steye Hallema."

Vind je de Amsterdamse School een muzikale bouwstijl? En wat heeft je daarin geïnspireerd voor het componeren van je stuk?

"De Amsterdamse School vind ik zeker een muzikale bouwstijl en er zijn dan ook veel zaken waar ik dankbaar van gebruik heb kunnen maken in mijn stuk, uiteenlopend van details van gebouwen tot algemener gedachtegoed. Denk bijvoorbeeld aan de weelderigheid, fantasie, vrijheid, de vormenrijkdom, aandacht voor details, en het gevoel voor proporties - vaak ongebruikelijk en verrassend maar tegelijkertijd natuurlijk en organisch. Het principe van het verhullen van een achterliggende structuur sprak mij bovendien erg aan. Maar ook gebruik ik materiaal in het stuk dat ik letterlijk heb gevormd door visuele gegevens naar muziek te vertalen. Zo vond ik het bijvoorbeeld een aardig idee om uit de gevel van Het Schip die aan het spoor ligt een ritme te ontlenen. Dat ritme komt op diverse plaatsen door het stuk heen terug, gespeeld door verschillende instrumenten, en creeërt connecties tussen bepaalde gegevens in het stuk. Het is een simpel en herkenbaar ritme, maar als je de oorsprong niet weet zou je de koppeling met de gevel niet zo 'op het blote oor' maken. Dat hoeft ook niet. Voor mij ligt het namelijk helemaal in de lijn van de geest van de Amsterdamse School om op basis van bestaande gegevens die wij hebben in de eerste plaats mijn eigen fantasie te laten werken, en minder om deze gegevens exact te illustreren, volgen of uit te leggen.

De titel Wendingen heb ik vanzelfsprekend ontleend aan het tijdschrift, dat overigens ook nog terugkomt in het visuele gedeelte, maar het woord 'wendingen' heeft daarnaast ook nog meerdere betekenissen die op muziek van toepassing kunnen zijn."

Waarom heb je gekozen voor een muziekstuk met videoprojectie?

Het KCO vroeg me om een samenwerking aan te gaan met een visueel kunstenaar en dat leek me zelf ook een goed idee. Zo kun je dichter bij het oorspronkelijke materiaal komen - dat natuurlijk in de eerste plaats visueel van aard is en niet auditief - en daar weer heel andere dingen mee doen dan wat ik met alleen de muziek kan. Ook kan er met een samenwerking tussen twee kunstenaars een resultaat ontstaan waar je los van elkaar waarschijnlijk niet op zou komen. Een soort dialoog, met meerdere lagen. Na een tijd gezocht te hebben heb ik de Amsterdamse studio WildVreemd benaderd omdat hun (veelzijdige) werk mij aanspreekt en ik wist dat zij hier zeker iets interessants over te zeggen zullen hebben.

U kunt nog kaarten bestellen voor het concert ‘Amsterdam en Barcelona 1919’ via de website van het concertgebouworkest: https://www.concertgebouworkest.nl/nl/concert/barcelona-en-amsterdam